Eve Şerh Koydurma

Tapu şerhi; bir gayrimenkulün mülkiyet hakkını kısıtlayan, donduran veya mülkiyetle ilgili bir durumu üçüncü kişilere bildiren, tapu kütüğünün 'şerhler' sütununa işlenen resmi kayıttır. Bu işlem; evin satılmasını engellemek, aile konutu güvencesi sağlamak veya bir alacağı teminat altına almak gibi amaçlarla yapılır. İşlem sadece tapu siciline kayıtlı konutlar için geçerlidir ve resmi kurumlar tarafından yürütülürEve şerh koydurma, bir taşınmaz üzerinde belirli bir kişisel hakkın (örneğin kira, satış vaadi, ön alım gibi) tapu kütüğünün şerhler sütununa kaydedilmesi işlemidir. Bu kayıt, söz konusu hakkın üçüncü kişilere karşı da geçerli olmasını sağlar ve hak sahibine hukuki güvence sunar. Şerh işlemi yalnızca tapu siciline kayıtlı konutlar için geçerli olup, resmi kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilir

Şerh, taşınmazın tapu kütüğünde yer alan şerhler sütununa işlenir. Bu kayıt sayesinde hangi hakkın şerh edildiği, şerh tarihi, şerh türü (örneğin aile konutu şerhi, kira hakkı, ön alım hakkı) ve ilgili kişinin bilgileri açık şekilde görünür. Tapuya işlenen bu şerh, taşınmazla işlem yapmak isteyen üçüncü kişilerin bu hakkı bilmesini ve buna uygun hareket etmesini zorunlu kılar. Böylece, tapu sicilinde şeffaf ve güvenli bir hak kaydı sağlanmış olur.

Şerh, taşınmazın tapu senedinin “beyanlar” kısmına işlenir ve burada açık bir şekilde hangi hakkın veya bildirimin şerh edildiği belirtilir. Bu bilgiler arasında şerh tarihi, şerh türü (örneğin aile konutu, kira hakkı, ön alım hakkı) ve ilgili kişinin kimlik bilgileri yer alır.

Tapu sicilinde bu beyanın yer alması taşınmazla ilgili işlem yapmak isteyen herkesin bu hakka saygı göstermesini zorunlu kılar. Bu durum, deprem sigortası poliçelerinin tapuya bildirilmesi kadar önemli bir kayıt sistemi oluşturur.

Şerh koydurma işlemi, özellikle kişisel hakların korunmasının zorunlu olduğu durumlarda yapılır. Bunların başında eşlerin ortak yaşam alanı olarak kullandığı evin “aile konutu” ilan edilmesi gelir. Ayrıca 5 yıl olan kira sözleşmeleri, taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri, intifa hakkı, ön alım hakkı ve alım hakkı gibi kişisel nitelikli hukuki durumlar da şerh ile güvence altına alınabilir. Eve şerh koydurma işlemleri taşınmaz sahibinin kendi iradesiyle bir başkasına tanıdığı hakkı resmi olarak belgelemek anlamına gelir. 

Türk Medeni Kanunu'na göre, şerh koydurulabilecek haklar arasında kişisel haklar yer alır. Örneğin; kira sözleşmeleri, satış vaadi sözleşmeleri, alım hakkı, geri alım hakkı, sözleşmeden ön alım hakkı ve aile konutu hakkı şerh verilerek tapu kütüğünde güvence altına alınabilir. Sözleşmeden doğan ön alım, alım ve geri alım hakları şerhi, en fazla 10 yıl için şerh edilebilir. Kira sözleşmesi şerhi ise sözleşme boyunca geçerlidir.

Buna karşılık, intifa hakkı bir kişisel hak değil, doğrudan eşya üzerinde kurulan sınırlı bir ayni haktır. Bu nedenle, tapu kütüğünün "irtifak hakları" sütununa tescil edilir; şerhler sütununa edilmez.

Şerh koyulması, taşınmazın mülkiyetini değiştirmez. Tapuda adına kayıtlı olan kişi hâlâ mülkiyet sahibi olarak kalır. Ancak şerh edilen hak kapsamında hak sahibi kişi, belirli yetkilere sahip olur. Örneğin, aile konutu şerhi bulunan bir evde eşlerden biri diğerinin yazılı izni olmadan evi satamaz ya da ipotek ettiremez. Bu durumda şerh sahibi eş, evin satışı üzerinde doğrudan söz sahibi olur.

Yani şerh, mülkiyet hakkına ortaklık getirmese bile taşınmazın yönetimi ve işlem görmesi üzerinde sınırlayıcı ve koruyucu bir etki yaratır. Bu yönüyle, hırsızlık sigortaları gibi dolaylı ama etkili bir koruma mekanizmasıdır. Eviniz için konut sigortası gibi tüm ürünlerine Allianz aracılığıyla ulaşabilirsiniz.

Şerh, taşınmaz üzerindeki belirli bir hakkın tapu siciline kaydedilerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlayan hukuki bir güvence mekanizmasıdır. Sigorta ise, gerçekleşme ihtimali olan bir risk karşısında maddi kaybın telafisi için düzenlenen finansal bir koruma aracıdır. Bu iki kavram işlevsel ve hukuki açıdan birbirinden tamamen farklıdır. Şerh, bir hakkın varlığını görünür kılar ve hukuki geçerlilik kazandırırken; sigorta, gerçekleşmesi muhtemel bir zarara karşı tazminat sağlar. Bu nedenle, şerhi sigortaya benzetmek yanıltıcıdır ve şerhin hukuki niteliğinin yanlış anlaşılmasına yol açabilir.

Şerh ve ipotek, tapuya işlenen farklı hukuki kayıt türleridir. Şerh, kişisel hakların korunmasına yönelik bir bildirimken ipotek, taşınmazın bir borcun teminatı olarak gösterilmesidir. İpotek, borcun ödenmemesi durumunda alacaklıya taşınmazı paraya çevirme hakkı verirken şerh sadece ilgili hakkın başkalarına karşı da geçerli olduğunu belirtir.

Örneğin, eve şerh koydurma işlemiyle eşin onayı olmadan satış yapılması engellenebilirken ipotekli bir ev, borç ödenmediğinde mahkeme kararıyla satılabilir. İpotek işlemi, genellikle konut kredisi kullanımı sırasında yapılırken şerh daha çok ailevi ve hukuki hakların korunması için tercih edilir.

Şerh koydurma süreci, belirli adımlar izlenerek tamamlanır ve başvurunun doğru belgelerle yapılması büyük önem taşır. Tapu sicil müdürlüğüne yapılan başvuru kişisel hakkın varlığını ispatlayan evraklarla desteklenmeli ve işlem süreci dikkatle takip edilmelidir.

Aile konutu şerhi koydurma işlemi herhangi bir tapu harcı veya döner sermaye ücretine tabi değildir; bu işlem tamamen ücretsizdir. Diğer tapu şerhlerinde ise 2026 yılı döner sermaya ücretleri yeniden değerleme oranı ile artırılmış olup, büyükşehirlerde tek bir işlem için yaklaşık 6.680 TL civarındadır. (İşlem türüne göre değişkenlik gösterir.)

Eve şerh koydurmak için ilgili taşınmazın bağlı bulunduğu Tapu Müdürlüğü’ne şahsen başvuru yapılması gerekir. Başvuru sırasında kişisel hakka dair belgeler, nüfus cüzdanı ve dilekçe sunulur. Aile konutu şerhi için eşlerden birinin yazılı talebi ve evlilik cüzdanı yeterlidir. Eğer şerh bir mahkeme kararına dayanıyorsa bu kararın kesinleşmiş ve icra edilebilir olması gerekir. Eve şerh koydurma işlemleri çoğu zaman tek bir gün içinde sonuçlandırılabilir.

E-devlet (Web-Tapu) üzerinden şerh başvurunuzu tamamladıktan sonra, evinizin ve içindeki eşyaların güvenliğini sağlamak için Allianz Yuvam Sigortası ile mülkünüzü koruma altına alabilirsiniz. Allianz'ım mobil uygulaması üzerinden poliçe süreçlerinizi takip edebilir, konutunuza dair tüm riskleri uzman bir bakış açısıyla yönetebilirsiniz.