Adli Tatil Nedir? Süreleri, Etkileri ve Görülen Davalar

• 2026 yılı için adli tatil, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca 20 Temmuz'da başlayacak ve 31 Ağustos'ta sona erecektir. Yeni adli yıl 1 Eylül tarihinde açılacaktır. Eğer sürenin son günü hafta sonuna denk gelirse, yasal süreler tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzamış sayılır.
• İcra daireleri adli tatilde de açıktır; haciz, ödeme emri ve satış işlemleri kesintisiz sürer.
• HMK m.103’e göre nafaka, velayet, ihtiyati tedbir, işçi alacakları, konkordato gibi davalar adli tatilde de görülür.
• HMK m.104’e göre adli tatilde işlemeyen süreler tatil bitiminden itibaren 7 gün uzar; ancak zamanaşımı süreleri adli tatilden etkilenmez.
• Adli tatilde mahkemeler tamamen kapanmaz; nöbetçi hâkimler ve memurlar görev yaparak acil işlerin yürütülmesini sağlar.

Türkiye’de adli tatil, her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Bu tarih aralığı, mahkemelerin büyük bölümünün duruşma ve müzakerelere ara verdiği bir dönemdir. Ancak bu, yargı faaliyetlerinin tamamen durduğu anlamına gelmez. Belirli dava türleri ve acil işler adli tatilde de görülmeye devam eder. Adli tatil süresi, hâkimler, savcılar ve adliye personelinin dinlenmesi, dosyaların idari yönden düzenlenmesi ve yeni adli yıla hazırlık yapılması açısından büyük önem taşır.

Adli tatil süresince icra daireleri kapalı değildir. İcra ve iflas işlemleri, yıl boyunca kesintisiz şekilde yürütülür. Bu nedenle, borçlu ve alacaklı taraflar adli tatil içinde de ödeme emri tebliğ edebilir, haciz işlemleri yapılabilir ve satış ilanları yayınlanabilir. İcra dairelerinin sürekli çalışmasının nedeni, alacak-borç ilişkilerinde gecikmelerin önlenmesi ve ekonomik düzenin kesintisiz şekilde sürdürülmesidir. 

Dava adli tatilde açıldığında süreç teknik olarak başlatılır, dava dilekçesi mahkeme kalemine kaydedilir ve dosya oluşturulur. Ancak bu aşamadan sonraki işleyiş, davanın niteliğine bağlı olarak değişir. Eğer dava, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 103. maddesinde adli tatilde görülecek işler arasında sayılan ivedi bir dava ise (örneğin nafaka, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, velayet gibi konular), tatil süresince işlemeye devam eder ve duruşma tarihi tatil içinde belirlenebilir. Buna karşılık, dava ivedi işler arasında değilse süreç fiilen adli tatil bitiminden sonra hızlanır. Bu, dava açma işleminin geçerli olmadığı anlamına gelmez; dava açıldığı gün itibarıyla süresi korunur, harç yatırılır ve usulen dava başlatılmış olur. Ancak duruşma günü, cevap dilekçelerinin değerlendirilmesi, dosya incelemeleri gibi adımlar genellikle 1 Eylül’den sonra yapılır.

Bahsi geçen uygulama, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun adli tatil hükümleri ile güvence altına alınmıştır. Özellikle adli tatil 2026 döneminde de bu kural geçerli olur ve ivedi nitelik taşımayan davalar tatil bitimine kadar beklemede kalır. Bu durum, ceza muhakemesi kanunu adli tatil hükümleri bakımından ceza yargılamaları için de benzer şekilde işler. Tutuklu dosyalar hariç olmak üzere çoğu dava tatil sonrasına bırakılır.

İdari yargı adli tatil uygulamasında da benzer bir sistem vardır. Yürütmenin durdurulması gibi acil başvurular tatil içinde değerlendirilirken diğer dosyalar tatil bitimine kadar bekler. Bu nedenle kasko tazminatı veya zorunlu trafik sigortası tazminatı davaları, ivedilik arz etmedikçe adli tatilde görülmez ve duruşmalar tatil sonrasına bırakılır. 

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 103. maddesi, adli tatilde görülecek dava ve işleri ayrıntılı şekilde düzenler. Nafaka, velayet, vesayet, işçi alacakları, hizmet tespiti, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, konkordato ve iflas erteleme gibi davalar adli tatilde görülen davalar arasında yer alır. Bu davalar, toplumsal düzeni, ekonomik hayatı veya kişisel hakları doğrudan ilgilendirdiği için ertelenmeden karara bağlanır. Bu kapsam idari yargı adli tatil döneminde de benzer şekilde uygulanır ve özellikle yürütmenin durdurulması gibi ivedi talepler tatil süresince değerlendirilir.

HMK m.104 ile adli tatilin sürelere etkisi net olarak düzenlenmiştir. Adli tatilde işlemeyen süreler tatil bitiminden itibaren yedi gün uzar. Bu düzenleme, tarafların tatil döneminde hak kaybı yaşamaması için getirilmiştir. Örneğin, bir davada cevap verme süresi adli tatil içinde dolacaksa süre tatilin bitiminden itibaren yedi gün daha devam eder. 

Adli tatilin zamanaşımı sürelerine etkisi, hukuk sisteminde en çok yanlış anlaşılan konulardan biridir. Öncelikle şunu netleştirmek gerekir ki adli tatil zamanaşımı sürelerini durdurmaz veya uzatmaz. Zamanaşımı süreleri kanunlarda öngörülen şekilde işlemeye devam eder ve adli tatil bu süreler üzerinde herhangi bir değişiklik yaratmaz.

Zamanaşımı, bir hakkın belirli bir süre kullanılmaması halinde sona ermesini veya dava edilebilirliğinin ortadan kalkmasını ifade eder. Örneğin, bir alacak davasında Borçlar Kanunu’nda öngörülen beş yıllık zamanaşımı süresi, adli tatil döneminde de işlemeye devam eder. Bu nedenle tarafların, zamanaşımı süreleri konusunda adli tatil süresine güvenerek beklemeye girmemesi gerekir. Bu durum, sadece hukuk davalarında değil, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki adli tatil hükümleri uyarınca ceza davalarında da geçerlidir. Ceza zamanaşımı süreleri adli tatil döneminde de kesintisiz işler. Aynı şekilde idari yargı adli tatil düzenlemelerinde de zamanaşımı süreleri için herhangi bir durma veya uzama söz konusu değildir.

Dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım vardır. Adli tatil, dava açma, cevap verme veya itiraz gibi hak düşürücü süreler açısından HMK m.104 gereği tatil bitiminden itibaren yedi günlük ek süre tanır ancak bu ek süre zamanaşımı süreleri için geçerli değildir.

Örneğin, bir kasko veya zorunlu trafik sigortası tazminat talebine ilişkin zamanaşımı süresi, adli tatil döneminde de aynı şekilde işlemeye devam eder. Bu nedenle tarafların, zamanaşımı süresinin dolmasına kısa bir süre kala adli tatil dönemine girmesi halinde hak kaybı yaşamamak için vakit kaybetmeden dava açması veya gerekli hukuki işlemleri yapması gerekir. 

Adli tatilde temyiz ve istinaf başvuruları yapılabilir. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri, temyiz ve istinaf dilekçelerini adli tatilde de kabul eder. HMK m.104 uyarınca bu başvuruların süresi tatilin bitiminden itibaren yedi gün uzar. Bu düzenleme tatil nedeniyle hak kaybını önlemek amacıyla getirilmiştir. Başvurular, tatil bitiminde ilgili daireler tarafından işleme alınır.

Hak düşürücü sürelerin son günü adli tatile denk gelirse, HMK m.104 gereği süre tatilin bitiminden itibaren yedi gün uzar. Bu kural, özellikle dava açma zorunluluğu bulunan ve hak düşürücü sürelere tabi talepler için kritik önem taşır. İdari yargı adli tatil döneminde de benzer şekilde işler ve tatil süresinin bitiminden itibaren yedi günlük ek süre tanınır.

Adli tatil döneminde mahkemeler tamamen kapanmaz. Belirli dava ve işlemler için nöbet sistemi uygulanır. Bu kapsamda, her mahkemede adli tatil boyunca görev yapmak üzere bir veya birden fazla nöbetçi hâkim ve gerekli sayıda adliye personeli belirlenir. Bu uygulamanın amacı, HMK m.103, Ceza Muhakemesi Kanunu adli tatil hükümleri ve idari yargı adli tatil düzenlemeleri kapsamında sayılan ivedi işlerin aksamasını önlemektir.

Nöbetçi hâkimler, tatil döneminde sadece kanunda belirtilen dava ve işleri yürütür. Bunlar arasında tutuklu yargılamalar, ihtiyati tedbir talepleri, nafaka ve velayet gibi aile hukuku konuları, vesayet işleri, konkordato talepleri ve icra-iflas hukukuna ilişkin acil işlemler bulunur. Özellikle ceza mahkemelerinde tutukluluk halinin devamı veya kaldırılması, adli kontrol kararları ve tahliye talepleri gibi konular tatil süresince hızla değerlendirilir.

Adliye memurları da adli tatilde belirlenen nöbet sistemi çerçevesinde görev yapar. Zabıt katipleri, icra memurları, yazı işleri müdürleri ve diğer adliye personeli, nöbetçi hâkimlerin baktığı dosyaların yazışma, tebligat ve evrak işlemlerini yürütür. İcra daireleri tatilde de açık olduğu için icra memurları haciz, satış ve ödeme emri işlemlerine devam eder.

Sistem sayesinde adli tatil süresince yargı tamamen durmaz, acil nitelikteki işlerin aksamadan yürütülmesi sağlanır. Hatta bazı hukuk uyuşmazlıkları, örneğin kasko veya zorunlu trafik sigortası kapsamında aciliyet taşıyan tazminat davaları, nöbetçi hâkimlerin gündemine gelebilir. 

Not: Bu blog genel bilgilendirme amaçlıdır. her durum için Allianz Sigorta veya ilgili uzman danışmanlardan destek alınması tavsiye edilir.