Erken Emeklilik Şartları Nelerdir?

Türkiye'de emeklilik yaşı sigorta başlangıç tarihine göre değişmektedir. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar (EYT) için yaş şartı kaldırılmıştır. 8 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arası sigortalılarda yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60'tır. 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar için emeklilik yaşı prim gününün tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak artarak 65 yaşa kadar yükselmektedir.

3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlarda yaş şartı kaldırılmıştır. Ancak prim günü ve sigortalılık süresi şartlarını henüz tamamlamayan çalışanlar emeklilik aylığı almaya hak kazanamaz.

Emeklilik yaşını geriye çekmek; kadınlar için doğum borçlanması, erkekler için askerlik borçlanması veya yıpranma payı gibi yasal haklarla mümkündür. Bu yöntemlerle prim gün sayınızı artırabilir ve sigorta başlangıç tarihinizi öne çekerek daha erken emekli olabilirsiniz.

8 Eylül 1999 öncesi girişi olanlar için yaş şartı olmaksızın 5000-5975 prim günü ve kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresidir. Bu tarihten sonra sigortalı olanlar ise kademeli olarak uygulanır. Ayrıca bireysel emeklilik sisteminde en az 10 yıl kalıp 56 yaşını dolduranlar BES kapsamında ek emeklilik geliri hakkı elde edebilir.

EYT erken emeklilik şartları hakkında açıklama yapmadan önce ‘4A,4B, 4C Nedir?’ sorusu için kısa bir bilgilendirme yapalım. Türkiye’de özel bir şirkette düzenli olarak bir işverenle çalışan grubu 4A sigortalıdır. Kendi iş yerini açıp işletenler 4B (Bağ-Kur) sigorta grubuna aittir. Devlet bünyesinde devlet memuru veya muhtarlık gibi kadrolu çalışanlar ise 4C (Emekli Sandığı) grubunda yer alır.

SGK erken emeklilik şartları 4A, 4B ve 4C sigortalılara göre yapılan güncelleme kapsamında şu şekilde sıralanabilir;

Kadınlarda erken emeklilik şartları ile erkeklerde emeklilik şartları birtakım farklılıklar taşıyor. Kadınlar sigortadan sonra yapmış oldukları doğumları borçlanırlar ve her çocuk için en fazla 2 yıl olmak üzere 3 çocuktan en fazla 6 yıl (2160 gün) kazanır. Bu hak yalnızca 4A değil, 4B Bağ-Kur ve 4C kapsamındaki sigortalılar için de geçerlidir.

Erkek sigortalılar ise akserlik sürelerini borçlanabilir. Askerlik hizmeti sigorta başlangıcından önce yapılmışsa, borçlanma sigorta girişi tarihini geri çekebilir ve emeklilik yaşına öne alabilir. Sigorta girişinden sonraki askerlik borçalanmaları ise yalnızca prim günü kazandırır.

Sağlık sorunları, erken emekliliğe yol açabilir. Ancak, her hastalık bu süreç için geçerli bir sebep olarak kabul edilmeyebilir. Hastalık nedeniyle erken emeklilik şartları belirlenmesi, sigortalının sağlık durumunun ayrıntılı bir şekilde incelenmesini gerektirir. Bu inceleme, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş sağlık kurulları tarafından çeşitli testlerle gerçekleştirilir. Sağlık nedeniyle erken emeklilik şartları kapsamına girebilecek bazı hastalıklar; serebral palsi, organ nakli, siroz, parkinson sendromu, AIDS, multipl skleroz (MS), şizofreni, zekâ gerilikleri, epilepsi, behçet hastalığı, tüberküloz, kanser, beyin tümörü, retina kanaması, uzuv kaybı, anemi, demans ve bipolar bozukluktur.

İsteğe bağlı sigorta olarak bilinen dışarıdan emeklilik, uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortasını kapsar. Bu sistem, bireylerin primlerini gönüllü olarak ödeyerek sosyal güvenlik haklarından faydalanmalarına olanak tanır.

Dışarıdan emeklilik şartlarını şöyle sıralayabiliriz:

• Kişinin en az 18 yaşını doldurması,
• 5510 sayılı Kanuna tabi olan zorunlu sigorta kapsamında çalışmaması,
• Sigortalı olarak çalışmasının yanında ay içerisinde 30 günden daha az çalışması veya tam gün olarak çalışmaması,
• Dışarıdan sigortalılık durumuna göre malullük veya yaşlılık aylığı almaması

Bu erken emeklilik koşulları dışında, herhangi bir kurumda veya özel sektörde çalışsanız da çalışmasanız da kendi birikimlerinizle tasarruf yaparak bireysel emeklilik sahibi olabilirsiniz.

Ülkemizde kısaca BES diye kullanılan Bireysel Emeklilik Sistemi, kişilerin çalışma hayatları boyunca yapmış oldukları tasarrufları yatırım amaçlı toplayarak kendilerine ek gelir elde ettikleri özel bir emeklilik sistemidir. Kendi bütçenize ve ihtiyaçlarınıza göre hazırlayacağınız bireysel emeklilik planları dahilinde en uygun katkı paylarını seçerek size uyan bir ödeme planıyla bireysel emekliliğiniz için birikim yapmaya başlayabilirsiniz.