Elektrik Nedenli Yangın Riskleri

Günlük hayatı bizim için kolaylaştıran elektrik enerjisi, gerekli önlemler alınmadığında veya hatalı kullanım halinde elektrik çarpmaları ile insan hayatının sonlanmasına, ısınma ve kısa devre ile işletmelerde ya da evlerde yangınların çıkmasına neden olabilir. Bu yangınlar, küçük çapta maddi zararlar ve ufak yaralanmalarla sonuçlanabileceği gibi büyük maddi kayıplara ve ne yazık ki ölümlere dahi yol açabilmektedir.

Fırtınalı bir havada arabanızla yoldasınız, yağmur o kadar şiddetli ki sileceklerinizin hızı camı silmeye yetmiyor. Radyonun sesi arabanıza vuran yağmur damlalarının sesini bastırmakta zorlanıyor. Derken bir anda, arabanızın camlarını titreten bir gürültü ile yolun kenarındaki ağaca bir yıldırım düşüyor.

İşte karşınızda elektrik enerjisinin muazzam gücü. İnsanoğlu, yıllar boyu kontrol edemediği bu gücün korkusuyla yaşamıştır. Bugün bile şiddetli bir gökgürültüsü zaman zaman bizi yerimizden zıplatmayı başarmaktadır. Elektrik enerjisi ile insanoğlu arasındaki dostluğun temelleri Yunanlı bilgin Thales'in, kehribarın kumaş parçasına sürtünmesi sonucu küçük kıvılcımlar çıkardığını gözlemlemesi ile atılmıştır.

Benjamin Franklin'in 1752 yılı Haziran ayında yaptığı ünlü uçurtma deneyi ise insan ile elektrik enerjisinin daha da yakın ilişkiler içerisinde bulunmasına büyük katkı sağlamıştır. Franklin'in uçurtmasına düşen yıldırım, uçurtmanın alt kısmına nemli sicimle bağlanmış anahtardan, Franklin'in eline bağlı olan yalıtkan, ipek kurdeleye sıçradığında paratonerin temelleri atılmıştı. Şimdi ise çevrenize bir bakın, elektrik enerjisinin kullanılmadığı bir nokta yok denebilecek kadar azdır.

Akşam işten çıkıp evinize gittiğinizde kapıdan girdikten sonra yaptığınız ilk iş ışığı açmak değil midir? Sonra da oturma odasına gidip televizyonu mu açarsınız? Yoksa mutfağa girip buzdolabından atıştıracak birşeyler mi alırsınız? Peki, elektrikleriniz kesik, ortam karanlık ya da ışık kaynağı yetersiz ise? İşte o zaman bu yazıyı okumanız dahi olanaksız hale gelebilir. Bir de cep telefonunuzun şarjının bittiğini, ofisinizdeki bilgisayarın çalışmadığını, fabrikanızda üretimin durduğunu düşünün...

Günlük hayatı bizim için kolaylaştıran elektrik enerjisi, gerekli önlemler alınmadığında veya hatalı kullanım halinde elektrik çarpmaları ile insan hayatının sonlanmasına, ısınma ve kısa devre ile işletmelerde ya da evlerde yangınların çıkmasına neden olabilir. Bu yangınlar, küçük çapta maddi zararlar ve ufak yaralanmalarla sonuçlanabileceği gibi büyük maddi kayıplara ve ne yazık ki ölümlere dahi yol açabilmektedir.

“Elektrik kontağından çıktığı tespit edilen yangın, deponun tamamıyla yanmasına neden oldu” ya da “Elektrik motorundaki bir kısa devre ile başlayan yangında, alevler kısa sürede işletmeyi sardı” gibi sıkça karşılaştığımız haber başlıklarını bir araya getirdiğimizde, ülkemizde elektriğin neden olduğu yangınların ilk sıralarda yer aldığı açıkça ortaya çıkmaktadır.

İstanbul İtfaiyesi'nin 2007 yılı istatistiklerine baktığımızda 23.778 yangın olayının 13.568' inin elektrik kontağından kaynaklandığı görülmektedir. Elektriğin neden olduğu yangınlar sadece Türkiye'de değil, dünya ülkelerinde de ilk sıralarda yer almaktadır. Özellikle evlerde çıkan yangınların büyük bir bölümü elektriğin yanlış kullanımından, ısıtıcı ya da pişirici cihazlardan kaynaklanmaktadır.

Amerika'da NFPA (National Fire Protection Association) ve NFIRS (National Fire Incident Reporting System) verilerine göre 1999-2002 yılları arasında evler dışındaki yapılarda çıkan yangınların, %14' ünün pişirici cihazlardan, %9' unun elektrik dağıtım ya da aydınlatma ekipmanlarından, %8' inin de ısıtma cihazlarından kaynaklandığı görülmektedir.

İngiltere'de 2003 yılı istatistiklerine bakıldığında ise 49.266 yangından 19.710'u yine elektrik nedenli yangınlardır.

Peki, elektrik enerjisi nasıl oluyor da bu kadar çok sayıda yangına neden olabiliyor? Yangınlar, enerji hatlarından ya da kullanılan ekipmandan kaynaklanabileceği gibi, elektrikli aletlerin bakımsızlığı, iyi yapılmamış bağlantılar ve aşırı yüklenmiş elektrik tesisatı da yangına yol açabilir. Hatalı kullanılan uzatma kabloları ise başlı başına birer yangın nedenidir. Bakımsız kalan elektrik tesisatındaki eskiyen kablolar, gevşek kablo ve sigorta bağlantıları zamanla ısınacak ve kısa devre sonucu yanmaya neden olacaktır. Bu olaydan yakın konumdaki yanıcılığı yüksek malzemeler de etkilenecek ve yangın başlayacaktır. Yangınlara neden olan bir diğer elektrik türü de statik elektriktir.

Bizi korkutan yıldırım, statik elektriğin en güçlü örneklerinden biridir.

Elektrik nedenli yangınların önlenmesi konusunda daha birçok madde sıralanabilir ancak yukarıda da belirtildiği gibi temelde yapılması gerekenler, uygun ekipman seçimi, doğru kullanım, gerekli bakımların yapılması ve ısı kaynağı ile yanıcı maddenin birbirleri ile etkileşiminin önüne geçilmesidir.

Son yıllarda, elektrik tesisatının bakım kontrollerinde termal kameralar da kullanılmaktadır. Termal kameralar oldukça etkin çözümler sağlayarak elektrik tesisatında ısınan bölgelerin tespit edilmesine olanak sağlar. Bir iki ekipmanın değiştirilmesi ile problemli noktalar ortadan kalkmış olur. Termal kameraların yaygınlaşması ile elektrik tesisatındaki zafiyetlerin tespiti de günden güne kolaylaşmaktadır. Her gün geçen gelişen teknoloji sayesinde belki bir gün elektrik nedenli yangınlar da tarihe karışacaktır. Kısa devrelerden ve kıvılcımlardan uzak günler geçirmeniz dileğiyle.